مزیت های صرف صبحانه توسط دانش آموزان
مقدمه:
انتخاب نوع غذا و مهارت غذا خوردن، با وضعيت جسمي و رواني كودك در ارتباط است. ذائقه و طعمهايي كه كودك به آن عادت دارد، نتيجه يك سري الگوهاي رفتاري و مصرفي خانواده است كه بر انتخاب كودك تاثير مستقيم دارد و ميتواند سلامت جسمي و روحي او را تحت تاثير قرار دهد. بهطور مثال، اگر غذاهاي پخته شده در خانواده روغن زيادي داشته باشد، كودك هميشه تمايل بيشتري به مصرف و انتخاب اينگونه مواد غذايي خواهد داشت. نكته مهم در مورد انتخاب نوع غذا اين است كه بدانيم ذائقه كودك با افزايش سن تغيير ميكند. اين مورد به راحتي وضعيت غذاخوردن كودك را دگرگون ميكند.
در نتيجه برنامهريزي براي افزايش اشتها، بايد براساس ذائقه كودك انجام شود و به گونهاي كه گروههاي غذايي اصلي مثل نان و غلات، شير و لبنيات، ميوهها، سبزيها و گوشتها در برنامه غذايي روزانه گنجانده شود.
افزايش حجم عضلات كه نتيجه دريافت كافي غذاست، مهارت و توانايي انجام فعاليتهاي جسمي را در كودك بالا ميبرد. رشد رواني و حالات روحي بر نگرش، عادات، رفتارها و الگوهاي غذايي كودك موثر است. در اين راستا مصرف غذا در وعدههاي مشخص براي تامين درست مواد مغذي و ريز مغذيهاي لازم براي رشد و نمو كودك حائز اهميت است. ازنظر متخصصان تغذيه اين وعدهها شامل سه وعده اصلي صبحانه، ناهار و شام و دو يا سه ميانوعده است. مصرف صبحانه بهدليل افزايش سوخت و ساز بدن در هنگام صبح، براي دانشآموزان اهميت فراواني دارد. از طرف ديگر تحقيقات زيادي نشان ميدهند كه صرف صبحانه باعث افزايش قدرت يادگيري و ايجاد تمركز بيشتر در آنان ميشود.
اطلاعات ثبت شده در منابع تغذيهاي نشان ميدهد كودكاني كه 20 دقيقه قبل از آغاز كلاس، صبحانه ميل ميكنند، نسبت به گروهي كه يك ساعت قبل صبحانه مصرف كردهاند، تمركز بهتر و نمرههاي بالاتري دارند. با توجه به بررسيهاي انجام شده، كودكاني كه عادت به خوردن صبحانه ندارند، دچار اختلالاتي مانند سرگيجه، تهوع و حتي در برخي مواقع استفراغ ميشوند.
اثر صبحانه در انجام تكاليف رياضي مطالعات اخير نشان ميدهد، نخوردن صبحانه باعث ميشود كه كودكان در انجام تكاليف رياضي كارآيي كمتري داشته باشند و قدرت يادگيري آنها كاهش يابد. در شرايط ناشتايي كوتاه مدت، گلوكز خون درسطح ثابت نگه داشته ميشود تا بر عملكرد طبيعي مغز لطمه وارد نشود. اگر مدت زمان ناشتايي طولانيتر باشد، نگهداري قند خون در سطحي كه مغز قادر به فعاليت خود باشد، دشوارتر شده و يادگيري و تمركز حواس مختل ميشود. بررسيها نشان ميدهد كه افزايش نسبي قند خون موجب بهبود عملكرد و يادگيري كودكان مدرسهاي ميشود.
نخوردن صبحانه در صورتي كه تداوم يابد، تبديل به عادت ميشود كه خود علاوه بر عوارض فوق موجب كمبود دريافت مواد مغذي روزانه مورد نياز فرد ميشود كه در وعدههاي ديگر جايگزين نخواهد شد.
10روش مناسب براي صبحانه خوردن كودك
اگر هر روز سرميز صبحانه مينشينيد تا صبحانهاي لذيذ صرف كنيد، بدون شك فرزند شما نيز چنين خواهد كرد. اما اگر فرزندان صبحانه نميخورند، اشكال را خود شما بايد رفع كنيد اگر با وجود نشان دادن يك الگوي خوب، هنوز كودك شما از خوردن صبحانه امتناع ميكند ميتوانيد از راه حلهاي زير استفاده كنيد.
1- صبحانه را براي كودك جذاب كنيد
سعي كنيد زمان كافي براي صبحانهاي مفرح در نظر بگيريد. وقت صبحانه نبايد صرفاً موقعيتي باشد براي اين كه مواد غذايي را به زور فرو دهيد به عنوان مثال، كودكان از اين كه ليوان و فنجان مخصوص خودشان را داشته باشند، لذت ميبرند. آن از اين كه با تزيين قسمتي از نان با مقداري پنير و درست كردن يك شكل خندهدار، در آراستن سفره شركت كنند، سرگرم ميشوند.
2- به كودكتان اجازه دهيد تا در برنامهريزي صبحانه كمكمان كند
اگر به كودك خود اجازه دهيد كه در تنظيم برنامه هفتگي صبحانه كمك كند يا اين كه هنگام خريدن لوازم صبحانه شما را همراهي كند. با علاقهي بيشتري سرميز صبحانه حاضر خواهد شد.
3- صبحانه را مختصر كنيد
اگر كودك شما ناهار را به صبحانه ترجيح ميدهد، به او يك صبحانه مختصر و يك ناهار مفصل بدهيد. اين برنامه در حالتي كه صبحانه انرژي كافي براي تمام مدت صبح فراهم كرده است و تا هنگام صرف ناهار، كودك از نظر انرژي كمبود ندارد، مشكلي ايجاد نميكند.
4- رسم و رسوم كهنه را كنار بگذاريد
اگر كودك شما غذاهاي معمول را نميخورد، غذاي ديگري را امتحان كنيد. شير براي كودك تهيه كنيد و به او اجازه دهيد كه فقط غذاي مايع بخورد. مقداري كره روي قطعات سيب بماييد يا اين كه يك برش پيتزا يا سيبزميني سرخ شده با پنير را با ليوان شير به او بدهيد وقتي كودك از نظر تغذيهاي تأمين شود، شكل غذاي داده شده چه اهميتي دارد؟
5- در غذاهاي فرزندتان تنوع ايجاد كنيد
غذاهاي جديدي را هر چند وقت يك بار به برنامهي صبحانه اضافه كنيد تا از يك نواختي جلوگيري شود. اگر كودك ناگهان از خوردن غذايي كه قبلاً دوست داشت، امتناع ميكند. به زور آن را به او ندهيد. براي مدتي آن را كنار بگذاريد و سپس به تدريج و با ظرافت دوباره آن را به برنامهي غذايي اضافه كنيد براي صبحانه روي غذاهاي مشخصي تعصب نداشته باشيد.
6- هنگام صرف صبحانه با بچهها بيشتر دوست باشيم
كودكان خردسال نبايد هنگام صبحانه تنها رها شوند. حتي كودكان بزرگتر نيز دوست دارند همراهي داشته باشند. اگر نميتوانيد هنگامي كه كودك صبحانه ميخورد با او سر سفره بنشينيد، در اتاق بمانيد و به او يك «همراه صبحانه خوردن» بدهيد تا سر سفره با او بنشينيد به طور معمول يك عروسك يا حيوان پارچهاي براي اين كار مناسب است ولي حتي وسايل جالبي نظير راديو، تلويزيون يا كتاب مصور نيز ممكن است همين تأثير را داشته باشد.
7- تشويق كنيد، جايزه بدهيد
يك خوراكي (حتي يك بسته ذرت بو داده) را با كمك كودك خود انتخاب كنيد و سپس آن را به اندازههاي مناسب در داخل كيسههاي پلاستيكي تميز بريزيد. كودك هنگامي جايزه را ميبرد كه تمام غذا يا مقدار معيني از آن را كه قبلاً روي آن توافق ششده است، بخورد.
8- همراه كودك، ساختمان سازي كنيد.
در ازاي هر لقمه از صبحانه كه كودك شما ميخورد، به او يك تكه ساختمان اسباب بازي بدهيد هنگامي كه كودك صبحانهاش را خورد، ميتواند از اين تكهها براي ساختن يك قطعه استفاده كند يا اين كه اگر كودك دوست دارد، اجازه دهيد كه موقع صرف صبحانه تكه تكه قلعه را بسازد.
9- هم غذا، هم نقاشي!
به كودك اجازه دهيد هر بار كه يك لقمه غذا ميخورد، با ماژيك روي يك تكه كاغذ نقاشي كند او را تشويق كنيد در حالي كه غذايش را ميخورد يك منظره را تمام كند. روي يك تكه كاغذ منظرهي خورشيد بكشد و با هر لقمه، يك شعاع نوراني خورشيد اضافه كند. اگر اين عمل را به صورت پيوسته انجام دهيد، ميتوانيد هر روز شعاعهاي بيشتري به خورشيد اضافه كنيد و هنگامي كه خوررشيد بسيار تابان شد، كودك شما يك جايزه مانند رفتن به پارك را خواهد برد.
10- زمان تعيين كنيد.
براي اينكه به كودكاني كه صبحانه ميخورند، انگيزه بدهيد ساعت را روي زماني كه بايد صبحانهاش را تمام كند، تنظيم كنيد و او را برانگيزيد كه بيش از به صدا در آمدن زنگ، صبحانهاش را تمام كند. سپس به تدريج زمان را كوتاهتر كنيد و براي اين منظور هر روز يك تا دو دقيقه زمان را كوتاهتر كنيد تا اين كه به يك زمان پذيرفتني براي تمام كردن صبحانه دست پيدا كنيد.
منابع:
تغذيه كودكان در سنين مدرسه.
نقش صبحانه در حافظه و يادگيري.
تهيه توسط خانم انصاري